Het (oude) hart

Ontdek de plaatsen waar eeuwen geschiedenis samenkomen

Het historische centrum van Geervliet is compact, maar uitzonderlijk rijk aan verhalen. In een paar straten komt de ontwikkeling van een middeleeuwse nederzetting tot een bloeiende ambachtsstad samen, zichtbaar in monumenten, kerk, woonhuizen en stille plekken die herinneren aan een veelbewogen verleden. Tijdens de stadswandeling maakt u kennis met enkele van de meest karakteristieke locaties van het oude hart van Geervliet.


Het Oude Stadhuis

Het Oude Stadhuis kent een lange en veelzijdige geschiedenis. Het werd in 1346 door Beatrijs van Putten gesticht als gasthuis en rond 1515 in gebruik genomen als stadhuis. Tussen 1632 en 1634 werd de bovenverdieping en het bordes toegevoegd als vergaderruimte voor het dijkcollege van de Ring van Putten, later ook gebruikt door het stadsbestuur. De huidige gevel met gezwenkte top dateert uit 1823. Na de restauratie van 1964–1966 werden de schoorsteenstukken en wapenborden uit het voormalig Hof van Putten weer teruggeplaatst. De bovenzaal doet nog altijd dienst als trouwlocatie voor de gemeente Nissewaard.


Nederlands Hervormde Kerk

De Nederlands Hervormde Kerk van Geervliet kent een oorsprong die mogelijk teruggaat tot een kapel bij de Hof van Putten. De parochie wordt al in 1277 genoemd. In 1308 werd een kapittel van tien kanunniken aan de kerk verbonden, wat leidde tot de bouw van het grote koor. Kerk en koor werden kort na 1515 vrijwel geheel herbouwd. Het driebeukige schip heeft geen zuidarm van het oorspronkelijke dwarsschip. Een fraai renaissance koorhek scheidt het koor — waar de meeste grafzerken verzameld zijn — van de kerkruimte. Bijzonder is de graftombe in Bentheimer steen, waarop de stichters van het kapittel liggend zijn afgebeeld. Na 1572 ging de kerk over naar de Hervormde gemeente.


Joodse Begraafplaats

Aan de voet van de Spuikade ligt een bijzondere en verstilde plek: de Joodse begraafplaats, in 1781 in eeuwigdurende pacht geschonken aan de Joodse gemeente van Heenvliet. Later werd dit een rustplaats voor Joodse families uit heel Voorne-Putten. De laatste begrafenis vond plaats in 1940; in 1943 werd de begraafplaats door de Duitse bezetter gesloten. Het terrein vormt vandaag een ingetogen herinnering aan een belangrijk, maar vaak vergeten stuk regionale geschiedenis.


Landswerf

De Landswerf, een naam die in de 18e eeuw opkomt, maakte deel uit van een complex dat onderdak bood aan kanunniken die verbonden waren aan het kapittel van de kerk. Zij leefden niet in kloostervorm, maar als seculiere geestelijken. In de 17e eeuw fungeerde het gebouw als woning voor opeenvolgende predikanten en later voor de stadhouders van het Land van Putten — de vertegenwoordigers van de Ruwaard. Na 1870 werd het verbouwd tot negen kleine wooneenheden, waardoor het geboortehuis werd van vele Geervlieters. In 1977 werd het van de ondergang gered en prachtig gerestaureerd tot twee woonhuizen.


Bernissemolen

Vlak na het verkrijgen van stadsrechten in 1381 verving Geervliet de getijdemolen aan de haven door een windmolen, gebouwd boven op een oude verdedigingstoren. De molen werd meerdere keren vernieuwd: eind 16e eeuw door een houten opvolger, en na de brand van 1851 volledig herbouwd in de huidige vorm. De imposante onderbouw — met muren van 1,60 meter dik en zichtbare schietsleuven — heeft alle eeuwen doorstaan. Na restauratie in 1959 kreeg de molen verschillende bestemmingen, waaronder een restaurant. Vandaag de dag wordt het mechanisme één dag per week in beweging gehouden door een vrijwillige molenaar.